In de afgelopen tien jaar heeft Microsoft de Xbox-divisie flink uitgebreid met een reeks grote overnames. Het doel was om meer eigen games te ontwikkelen, de waarde van Xbox Game Pass te vergroten en beter te kunnen concurreren met Sony en Nintendo. Dat dit niet al te best is afgelopen tot dusver mogen duidelijk zijn. Het meest trieste nieuws is misschien nog wel het verlies van vele developers bij id Software, de ontwikkelaar die aan de wieg stond van het 3D-shootergenre. Het lijkt erop dat zelfs zij onder de bijl gelegd worden. Microsoft helpt ze één voor één om zeep, en de nieuwe CEO van Xbox doet er nog een extra schepje bovenop, zo lijkt het. Het lijkt het EA uit het verleden. EA hielp namelijk schitterende developers om zeep. Voorbeelden zijn Bullfrog (Theme Hospital), Westwood (Command & Conquer), Visceral Games (Dead Space) en Pandemic Studios (Star Wars: Battlefront). Hieronder staan de belangrijkste overnames door Microsoft/Xbox en hoe die uiteindelijk zijn uitgepakt.
Mojang Studios (2014)
Microsoft kocht Mojang in 2014 voor ongeveer 2,5 miljard dollar. De belangrijkste reden was natuurlijk het enorme succes van Minecraft, dat toen al een van de populairste games ooit was. Veel fans waren bang dat Microsoft de game exclusief voor Xbox zou maken, maar dat gebeurde niet. Minecraft bleef beschikbaar op vrijwel alle platforms en kreeg jarenlang gratis updates en nieuwe content. Achteraf wordt deze overname gezien als een groot succes. Minecraft is nog steeds enorm populair en is uitgegroeid tot een compleet ecosysteem met spin-offs zoals Minecraft Dungeons en Minecraft Legends. Bovendien levert de franchise Microsoft jaarlijks veel inkomsten op via gameverkoop, merchandising en educatieve toepassingen. Het lijkt vooralsnog één van de meest succesvolle overnames.
Obsidian Entertainment, Ninja Theory, inXile Entertainment en andere studio’s (2018)
Tijdens de E3 van 2018 begon Microsoft met een agressieve aankoopstrategie van middelgrote ontwikkelaars. Studio’s als Obsidian, Ninja Theory, inXile, Compulsion Games en Undead Labs werden onderdeel van Xbox Game Studios. Het idee was om het gebrek aan exclusieve Xbox-games aan te pakken en een gevarieerder aanbod voor Game Pass op te bouwen. De resultaten waren wisselend. Studios brachten goed ontvangen titels uit zoals Grounded, Pentiment, en Senua’s Saga: Hellblade II, maar veel projecten duurden lang of werden uitgesteld. In 2026 besloot Microsoft na reorganisaties zelfs enkele van deze studio’s weer af te stoten of zelfstandig te laten worden. Daardoor wordt deze overnamegolf tegenwoordig gezien als creatief interessant, maar zakelijk minder succesvol dan gehoopt. Ninja Theory is inmiddels verkocht aan een niet nader genoemde investeerder. Obsidian moet het doen met 25% minder personeel. InXile is nog altijd een Xbox Game Studio, al komt er weinig uit meer terecht qua games van de studio. Men zou nu werken aan Clockwork Revolution, welke gepland staat voor ergens in 2027.
Double Fine Productions (2019)
Double Fine, de studio van de bekende ontwikkelaar Tim Schafer, werd in 2019 overgenomen. Microsoft gaf de studio veel creatieve vrijheid, waardoor Psychonauts 2 zonder financiële problemen kon worden afgerond. De game werd uitstekend ontvangen door recensenten en geldt als een van de beste platformgames van zijn generatie. Financieel bleef Double Fine echter een relatief kleine studio. Tijdens de grote Xbox-herstructurering van 2026 werd besloten de ontwikkelaar weer onafhankelijk te maken onder leiding van Schafer. Daarmee kwam een einde aan een relatief korte, maar overwegend positieve periode binnen Microsoft. Inmiddels is Double Fine Productions bijna niet meer. Als onderdeel van een grote herstructurering van de Xbox-divisie op 6 juli 2026 werd Double Fine losgekoppeld van Xbox Game Studios en keerde terug naar de status van onafhankelijke studio. Double Fine behield tijdens deze stap alle rechten op games en intellectueel eigendom.
ZeniMax Media / Bethesda Softworks (2021)
In 2021 rondde Microsoft de overname van ZeniMax Media af voor ongeveer 7,5 miljard dollar. Daarmee kwamen beroemde studio’s als Bethesda Game Studios, id Software, Arkane, MachineGames en Tango Gameworks in handen van Xbox. Ook populaire franchises zoals The Elder Scrolls, Fallout, DOOM en Wolfenstein werden eigendom van Microsoft. Deze aankoop heeft Microsoft aanzienlijk versterkt. Games als Starfield, Indiana Jones and the Great Circle en DOOM: The Dark Ages verschenen onder de Xbox-vlag, terwijl toekomstige Bethesda-games grotendeels onderdeel werden van het Xbox-ecosysteem. Wel kreeg Microsoft kritiek vanwege reorganisaties en ontslagen binnen sommige studio’s, maar de overname wordt strategisch nog altijd als zeer belangrijk beschouwd.
Volgens meldingen zijn bij Xbox-dochter Zenimax deze week 158 banen geschrapt in Texas, waarvan 136 bij id Software (96 op kantoor en 40 op afstand) en 22 bij Bethesda Game Studios in Austin. De ontslagronde maakt deel uit van een bredere reorganisatie bij Microsoft, waarbij uiteindelijk zo’n 3.200 banen in de gamingdivisie verdwijnen, ongeveer 20% van het personeelsbestand. Bronnen melden dat id Software mogelijk rond de 95 ontwikkelaars heeft verloren, waaronder het merendeel van de programmeurs, wat neerkomt op ongeveer de helft van het team. Ondanks deze zware klap brengt de studio deze week nog wel de eerste grote uitbreiding voor DOOM: The Dark Ages uit, terwijl de toekomst van de studio en de eigen id Tech-engine onzeker is. Bethesda zegt zich voortaan vooral te richten op zijn grootste franchises, waaronder Fallout, The Elder Scrolls, DOOM, Wolfenstein en Quake. Het is onderdeel van de nieuwe strategie van Asha Sharma, die er met de botte bijl in gaat, en alle studio’s gaat zien als nieuwe start-up’s die efficiënt en snel moeten werken aan traditionele franchises. Voor mensen die id Software niet kennen. John Carmack was de oprichter. Hij produceerde zelf games als DOOM, Wolfenstein en Quake en was de creator van de eerste 3D-shooters voor MS-DOS. Hij is inmiddels al langere tijd niet meer betrokken bij de developer.
Activision Blizzard (2023)
De grootste game-overname ooit werd in oktober 2023 afgerond. Voor ongeveer 69 miljard dollar kreeg Microsoft de controle over Activision, Blizzard en King. Daarmee kwamen franchises als Call of Duty, Diablo, World of Warcraft, Overwatch en Candy Crush onder de Xbox-paraplu. De deal werd pas goedgekeurd na langdurige onderzoeken door toezichthouders in de Verenigde Staten, Europa en het Verenigd Koninkrijk.
Hoewel de overname Microsoft in één klap de grootste uitgever van westerse games maakte, bleek de integratie lastig. Er volgden reorganisaties, ontslagen en een herziening van de Xbox-strategie. Toch bezit Microsoft nu enkele van de grootste en meest winstgevende gamefranchises ter wereld, waardoor deze aankoop op lange termijn waarschijnlijk de meest invloedrijke uit de geschiedenis van Xbox zal blijven. De toekomst van Call of Duty ziet er wat minder positief uit. De laatste game was een matige game en spelers lijken langzaam uitgekeken te raken op de franchise. Tevens doet ook EA het goed met de Battlefield-reeks.
343 Industries / Halo Studios, The Coalition, Playground Games
Waren er dan helemaal geen successen voor Microsoft? Zeker wel. The Coalition, bekend van Gears of War, Halo Studios, bekend van, tja, dat kun je zelf ook wel invullen en Playground Games, bekend van de Forza-reeks, waren zeker succesvolle take-overs, al hebben zelfs Halo en Forza het de laatste tijd steeds moeilijker. Het concept van traditionele games uitgeven in hetzelfde jasje, met net iets andere graphics, werkt niet altijd meer voor Xbox. Playground Games werkt echter wel aan de monsterhit Fable, wat ongetwijfeld een succes zal moeten gaan worden. Daarnaast werkt ook Halo Studios aan nieuwe games, waarvan we het succes nog even moeten afwachten. Laten we in ieder geval hopen dat het einde van de gamesindustrie nog ver voor ons ligt, en dat developers nog echt een toekomst hebben en niet verdwijnen achter het slop dat AI heet, met auto-generated games, content en spelwerelden. We gaan het zien of de nieuwe CEO, die weliswaar wel een AI-achtergrond bezit, het bedrijf weer op de rails kan krijgen.
